Birleşmiş Milletler (BM), yapay zekanın çevresel etkilerine dair yayımladığı son raporda, bu teknolojinin gelişimiyle birlikte enerji ve su tüketiminin önemli ölçüde artabileceği konusunda uyardı. Rapor, yapay zeka sistemlerinin verimliliğinin artmasıyla birlikte daha az kaynak kullanacağına dair yaygın inançla çelişiyor. Uzmanlar, verimlilik artışının maliyetleri düşürerek yapay zekanın daha fazla alanda kullanılmasına yol açtığını ve bu durumun toplam kaynak tüketimini azaltmak yerine artırdığını belirtiyor. Bu fenomen, ekonomi literatüründe “Jevons Paradoksu” olarak biliniyor. Yani, bir kaynağın kullanım verimliliği arttıkça, bu kaynağa olan talep de artış gösterebiliyor.
2030’da Küresel Elektriğin %3’ü Yapay Zeka İçin Harcanabilir
BM raporundaki tahminlere göre, yapay zekanın enerji ihtiyacı önümüzdeki yıllarda önemli bir artış gösterecek. 2030 yılı itibarıyla yapay zeka nedeniyle gerçekleşecek elektrik tüketiminin, dünya genelindeki toplam elektrik kullanımının %3’üne ulaşabileceği öngörülüyor. Bu durumun, çevresel etkileri açısından İngiltere’nin yıllık karbon emisyonlarına yakın bir yük oluşturabileceği vurgulanıyor.
Veri Merkezlerinin Su Tüketimi Endişe Verici Boyutlara Ulaşabilir
Raporda dikkat çeken bir diğer konu ise veri merkezlerinin su tüketimi. Yapay zeka sistemlerinin çalıştırıldığı veri merkezlerinin soğutulması için gereken su miktarının, 2030 yılına kadar dünya nüfusunun yıllık içme suyu ihtiyacını aşabileceği belirtiliyor. Geçtiğimiz yıl, veri merkezlerinin Suudi Arabistan’ın toplam elektrik tüketimine eşdeğer bir enerji kullandığına dikkat çekiliyor. İlerleyen yıllarda bu büyümenin çevresel etkilerini dengelemek için milyarlarca ağaca ve geniş arazi alanlarına ihtiyaç duyulabileceği ifade ediliyor.
Yapay Zeka Altyapısında ABD ve Çin Dominasyonu
BM raporu, yapay zeka alanındaki küresel eşitsizliklere de vurgu yapıyor. Dünya genelinde yapay zekaya özel bulut altyapısına sahip yalnızca 32 ülkenin bulunduğu ve bu kapasitenin %90’ının ABD ve Çin tarafından kontrol edildiği belirtiliyor. Bu durum, teknoloji geliştiren ülkeler ile sadece kullanan ülkeler arasındaki dijital uçurumu derinleştirirken, madencilik ve elektronik atıklar nedeniyle çevresel yükün daha az gelişmiş ülkelere kaymasına yol açıyor.
Daha Sıkı Çevresel Denetimler Gerekiyor
BM, yapay zekanın çevresel etkilerini azaltmak için maden tedarikinden veri merkezlerinin işletilmesine ve elektronik atıkların geri dönüşümüne kadar tüm süreci kapsayan daha şeffaf bir yönetişim modeli oluşturulması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, bazı ülkelerin yapay zeka yatırımlarını hızlandırmak amacıyla benimsediği hafif düzenleme modellerinin çevresel maliyetleri göz ardı edebileceği konusunda uyarıda bulunuluyor. Uzmanlar, yapay zeka stratejilerinin iklim ve enerji politikalarıyla paralel geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor ve teknolojinin büyümesinin çevresel etkilerinin daha dikkatli izlenmesi gerektiğini öneriyor.
